Groningen energieneutraal? Voorlopig niet…

Door: Rob Willems

Groningen volledig energieneutraal in 2035. Dat is de doelstelling van de gemeente. Een nobel streven, maar kan dit niet sneller? Zo’n 80 kilometer noordelijker hoopt Ameland in 2020 al energieneutraal te zijn, terwijl Groningen voor de tweede keer de duurzaamheidsdoelstelling niet lijkt te halen. ‘De gemeente Groningen toont geen lef.’

De gemeente heeft haar doelstelling geformuleerd. Duurzaamheidscollectief Urgenda is niet tevreden met deze doelstelling. Marten Imelman, die voor Urgenda in Groningen werkzaam is, uit hevige kritiek op het beleid van de gemeente. Urgenda is de organisatie die in 2015 de ‘klimaatzaak’ won van de Nederlandse Staat, omdat er onvoldoende maatregelen tegen CO2-uitstoot genomen werden. Weliswaar won Urgenda dus deze zaak, maar de Staat is in hoger beroep gegaan. Imelman: ‘Ook Groningen neemt onvoldoende maatregelen. De gemeente weet van klimaatverandering en de gevolgen ervan, maar doet er niet genoeg tegen. Daarmee verzaakt ze haar zorgplicht.’

In 2006 formuleerde de gemeente Groningen de doelstelling om in 2025 energieneutraal te zijn. Dat houdt in dat Groningen dan in staat is alle energie CO2-neutraal te produceren, wat betekent dat er geen gassen worden uitgestoten die bijdragen aan klimaatverandering. In 2011 werd echter duidelijk dat het niet mogelijk was aan die doelstelling te voldoen. Volgens het Masterplan Groningen Energieneutraal was het onmogelijk om op die termijn energieneutraliteit te bereiken, zonder onrealistisch hoge publieke investeringen. Daarom werd de doelstelling geherformuleerd tot volledig energieneutraal in 2035. De gemeente benadrukt in het rapport dat ‘daadwerkelijke investeringen door de gemeente zelf beperkt blijven tot het hoognodige.’

In het plan Groningen geeft energie 2015-2018 geeft de gemeente aan dat er al het nodige in gang is gezet, maar dat ze nog ver weg zijn van een energieneutrale stad. Ze maken hierbij de kanttekening dat dit alleen lukt als alle spelers (bedrijven, inwoners, kennisinstellingen) meewerken. Ook blijkt dat er op het gebied van kennis en concrete actie bij grote groepen nog veel winst te behalen is. Een hoop werk aan de winkel dus, wat bijna de gedachte wekt dat ook 2035 wel eens in gevaar zou kunnen komen. Volgens de woordvoerder van wethouder van de gemeente Groningen Gijsbertsen is dit niet het geval: ‘De doelstelling wordt zeker weten gehaald. We zijn volop bezig met goede initiatieven, met het doel Groningen in 2035 energieneutraal te krijgen.’

Groningen ondersteunt inderdaad verschillende initiatieven. Denk aan het eerste duurzaamheidsfestival dat volgend jaar plaatsvindt en de opening van het zonnepanelenpark in Hoogkerk. Imelman denkt echter dat het niet snel genoeg gaat: ‘Als Groningen wil, kunnen ze al veel eerder energieneutraal zijn. Zelfs 2025 is op dit moment nog mogelijk. De politieke wil ontbreekt gewoon.’ Imelman wijst naar Ameland, dat in 2020 al volledig energieneutraal wil zijn. ‘Misschien gaat dat niet lukken, maar daar proberen ze het in elk geval wel.’ Niet alleen Ameland streeft Groningen volgens Imelman voorbij: ‘Groningen loopt erg achter ten opzichte van de rest van Nederland. In de buurt zie je dat gebieden in Friesland al flink voorlopen, net als bijvoorbeeld de gemeente Assen. Die doen meer om hun duurzaamheidsdoelstellingen te bereiken.’ De gemeente Groningen herkent zich hier niet in. ‘We lopen juist voorop. We hebben met minister Kamp de green deal gesloten, waarmee we in 2035 aardgasloos willen zijn. Daarmee zijn we de eerste gemeente in de provincie Groningen. Ook lopen we voorop op het gebied van geothermie. Het kan natuurlijk altijd beter, maar in vergelijking met de rest lopen we voor.’ Uit de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex 2016 blijkt dat Groningen op duurzaamheidsvlak op veel punten minder scoort dan het gemiddelde van Nederland. Hoe voller het vlak, hoe beter de gemeente scoort op de duurzaamheidsladder.

De doelstelling is eerder dus al eens uitgesteld en de gemeente geeft in haar plan Groningen geeft energie 2015-2018 al aan dat er nog een aantal haken en ogen zitten aan de doelstelling om in 2035 energieneutraal te zijn. Ze zijn hierbij erg afhankelijk van andere partijen, zeker gezien het feit dat de gemeente zelf niet veel wil investeren, maar vooral faciliteren. Maar waarom wordt deze doelstelling steeds opgeschoven? Imelman heeft daar wel een verklaring voor: ‘Groningen gaat voor veiligheid. Ze schuiven straks misschien de doelstelling wel weer op naar 2040. Als ze dan pas in 2039 hun doelstelling behalen, kan niemand zeggen dat ze gefaald hebben. De gemeente Groningen toont geen lef.’ Maar volgens de gemeente Groningen ontbeert het Urgenda aan realisme. ‘Er is niets uitgesteld. In 2006 is het plan verschenen, waarin de doelstelling geformuleerd werd om in 2025 energieneutraal te zijn. Vervolgens ga je echter beleid maken en moet je realistisch zijn. Je kan wel met je hoofd tegen de muur blijven lopen, maar je kan ook een plan maken. Vervolgens is in 2011 de doelstelling bijgesteld tot 2035, zoals ook in het collegeakkoord is gezet.’

Volgens de gemeente Groningen is duurzaamheid zeker belangrijk. ‘Het is een belangrijke doelstelling, maar andere zaken zijn ook belangrijk. Of het de hoogste prioriteit van de gemeente Groningen heeft? Nee, dat niet.’ Imelman: ‘Ik vind dat kwalijk. De gemeente vindt het wel nodig om 700 miljoen euro te investeren in de verbouwing van de Zuidelijke Ringweg. Door die verbouwing is er nu veel hinder en biedt de gemeente alternatieven, zoals andere reistijden en het stimuleren van de fiets als vervoermiddel. Als men die alternatieven aanhoudt, is die hele verbouwing misschien helemaal niet meer nodig. Daarmee had de gemeente veel geld kunnen besparen, dat ook in duurzaamheid geïnvesteerd had kunnen worden.’

Volgens Imelman is er nog een reden voor het niet halen van de doelstelling: ‘Het langetermijndenken ontbreekt bij de gemeente Groningen. Het is niet aantrekkelijk om te investeren in iets waar je niet direct iets voor terugkrijgt. Als je nu niet investeert, is de schade door klimaatverandering op de lange termijn echter veel groter.’ De gemeente Groningen herkent zich niet in de kritiek: ‘Wij denken genoeg aan de lange termijn. Dat blijkt wel uit de verschillende initiatieven die we steunen.’

Of de doelstelling van Groningen om in 2035 energieneutraal te zijn haalbaar is, is achttien jaar van tevoren niet te zeggen. Dat er nog veel werk aan de winkel is, dat is zeker. Groningen verduurzaamt, maar volgens Urgenda veel te traag. ‘Waar een wil is, is een weg, maar Groningen wil gewoon niet graag genoeg.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *