Een verhaal apart: boerenfamilie in het aardbevingsgebied

GRONINGEN – Lekkende mestkelders, verzakte akkers en verloren schuren: zomaar een aantal problemen van boeren in het Groningse aardbevingsgebied. Met de beving van begin deze maand en een nieuw schadeprotocol, is de discussie rondom de gaswinning nog altijd volop bezig. Nieuwe schade aan panden en een gevoel van onveiligheid: dat is ondertussen het bekende verhaal.

Maar boeren kampen daarnaast met andere problemen, vertelt Geert Dubben, bestuurslid van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV) tijdens een bijeenkomst van honderden boeren, afgelopen maandagavond in Delfzijl. Het gaat dan vooral om problemen op het land, in de akkers. En laat die grond nu net de bron van bestaan zijn voor velen van hen. Boeren; een verhaal apart dus, maar hoe zit dat precies?

Margreet Kadijk en haar man Wiard Kraak hebben een akkerbouwbedrijf in Garrelsweer, een dorpje te midden van het aardbevingsgebied. Ze verbouwen aardappelen, uien, suikerbieten en verschillende soorten graangewassen. Kraak heeft de boerderij uit 1883 overgenomen van zijn ouders, en is inmiddels de zesde generatie op het erf.

 

“Er staan overal plassen water in de akkers op plekken waar nooit plassen water hebben gestaan,” vertelt Kadijk vanuit de containerwoning waar ze met haar gezin al anderhalf jaar noodgedwongen woont. Het land is de laatste jaren gaan plooien en daardoor is de waterhuishouding verstoord. “Het epicentrum van de beving van januari 2015 lag midden in onze akker,” vertelt ze. “Daar is nu een grote kuil.”

 

 

Bodemdaling en stijgend (brak) grondwater zijn bekende verschijnselen in aardbevingsgebieden, blijkt uit een onafhankelijk rapport van Holland Innovation Team, een geologisch kenniscentrum. Maar hoe dat precies komt, is een discussiepunt tussen onderzoekers.

De bodemdaling en het brakke water hebben ondertussen al veel schade aangericht op het erf van de familie. “Op sommige plekken kunnen we niet meer komen met de trekker en de kuilen slibben dicht,” vertelt Kadijk. “En door het zoute grondwater gaan de gewassen verloren, want die kunnen daar gewoon niet tegen.” Kadijk erkent dat je dat niet goed kunt zien. Maar zoutlagen op de muren van de oude boerderij spreken boekdelen.

 


Ze vraagt zich ook af hoe het gaat met het afwateringssysteem onder de akkers, want die lopen bij andere boeren in het gebied niet meer horizontaal maar helemaal scheef. Kadijk schat dat de kosten voor herstel van de akkers op 30.000 euro per hectare uitkomen. “Tel dat keer zestig en je snapt dat het veel geld gaat kosten.”

Toch kan de familie nergens terecht met deze problemen, want ondergrondse schade is niet opgenomen in de huidige schadeprotocollen en blijft daarom buiten de verantwoordelijkheid van zowel de overheid als de NAM. “Ze vragen er niet om, ze kijken er niet naar: het wordt gewoon niet meegenomen in de reguliere schadeafhandeling,” vertelt Kadijk. Daarom steunt de familie de nieuwe stichting (Boerenbelang Mijnbouwschade) die maandagavond is opgericht en deze specifieke problemen aan de kaak wil stellen. “Want als dit zo door gaat dan vrees ik voor de toekomst van de Groningse boeren en verwacht ik dat we over twintig jaar een rood lint om dit hele gebied kunnen spannen.”

Groningen telt ruim 3.000 boerenbedrijven die zorgen voor ongeveer tien procent van de Nederlandse landbouwexport, zegt akkerbouw onderzoeker Bert Smit van de Universiteit Wageningen. Boeren zijn goed voor twaalf procent van de toegevoegde waarde in de totale Groningse economie, verklaart hij. “Dit is een kip met gouden eieren en die moet je niet slachten.”

Dat vinden Kadijk en haar man ook. “Het gaat hier om een familiebedrijf, dat geef je niet zomaar op,” zegt Kadijk. Daarom vertrekken ze morgenochtend met hun trekker naar Den Haag om aan te sluiten bij een spontaan protest met andere boeren uit de regio. Dat is een hele opgave, want de trekkers komen daar niet zomaar. “Mijn telefoon staat roodgloeiend,” zegt Kraak terwijl hij de WhatsAppgroep met 60 andere boeren laat zien. Maar dat is het waard, meent Kadijk. “In het testament staat al vastgelegd dat onze kinderen de boerderij overnemen.”

Door: Fay Troost & Bram van der Rest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *