Modern herdenken: Geen monumenten maar mobieltjes

GRONINGEN – Een groep bijeengepakte mensen; iemand die een muur doorbreekt en een ander die de armen boven het hoofd heeft uitgestrekt. Het Nationaal Slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark is een van de bekendste beelden van kunstenaar Erwin de Vries. Hij overleed eergisteren na een kort ziekbed. Sinds het moment van onthulling in 2002, is het monument al een spraakmakend kunstwerk. Zo werden bij de onthulling alleen genodigden toegelaten, en stuitte voormalig politicus Rita Verdonk met haar bezoek aan het monument in 2005 groepen Antillianen en Surinamers tegen de borst. Ieder jaar vindt er bovendien de nationale herdenking van het Nederlandse slavernijverleden plaats.

Monumenten zoals deze lijken dus historische gebeurtenissen levendig te houden en discussies aan te wakkeren. Herdenken is tegenwoordig meer dan toespraken en kransleggingen bij bronzen beelden en stenen pilaren. Herdenken kan ook digitaal, dachten ze bij het Luxor Theater in Rotterdam. Daar herdachten ze vorig jaar vier en vijf mei met mobieltjes in de lucht, tijdens de Nationale Jeugdherdenking. De voorbereidingen voor dit jaar zijn alweer in volle gang.

“De traditionele manier van herdenken sluit niet meer aan op de belevingswereld van jongeren,” vindt Zoë Zee van het Luxor Theater. Ze hebben afgelopen jaar daarom de jeugdherdenking interactief vormgegeven. “Met bijvoorbeeld vragen zoals ‘wie herdenk denk jij?’ op Instagram en WhatsApp,” zegt Zee. “En ook met een ‘telefoonorkest’ in de zaal van het theater zelf.” Verschillende geluiden waren te horen op mobieltjes van bezoekers, terwijl ze die in de lucht hielden.

“Jongeren zijn veel met hun mobieltjes bezig,” zegt Zee. “Die wilden we daarom bij de herdenking betrekken.” Volgens haar was stilstaan voor een standbeeld geen optie. “Dat is te droog. We wilden echt een programma maken voor jongeren en door jongeren.” Deelnemen in plaats van luisteren was volgens haar het doel.

Volgens Marieke Papa van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, de overheidsstichting achter herdenkingen, is het mooi dat zulke nieuwe vormen van herdenken ontstaan. Ze benadrukt wel dat monumenten nog steeds belangrijk zijn, ook voor jongeren. Volgens haar moet er verbinding worden gezocht tussen generaties, maar niet ten koste van oudere herdenkingstradities.

Jonathan Brito, een van de jongeren in de organisatie van de komende jeugdherdenking, begrijpt Papa. Hij zegt dat ze erover nadenken om monumenten en standbeelden tot leven te brengen dit jaar. Wat dat precies inhoudt, wil hij nog niet verklappen.

Hij merkt bij jongeren van zijn leeftijd (tieners) dat de jeugdherdenking aanslaat. “Geschiedenis wordt altijd droog verteld, maar wij vinden het veel fijner om iets productiefs te doen.” Digitale snufjes vindt hij een mooie toevoeging. “Maar we moeten niet op de tijd vooruit lopen,” zegt hij. 

Dat zulke nieuwe vormen van herdenken aanslaan, blijkt ook uit de interesse van andere steden om het concept van Luxor over te nemen. “Wij zijn van plan om het dit jaar bijvoorbeeld naar Groningen te brengen,” zegt Zee. Ondertussen werken Brito en zijn jonge collega’s aan nieuwe ideeën. “Want herdenken, dat is belangrijk,” zegt hij.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *