Schipper mag ik overvaren?

Het vaarseizoen van de recreatievaart is inmiddels anderhalve maand geopend. Door openstaande bruggen kunnen lange files ontstaan in de stad, zelfs als er soms maar één bootje langs moet. Bij veel weggebruikers in Groningen leidt dat tot de nodige ergernissen. Brugwachter Hans Bodewes: “Soms rijden ze de slagboom zelfs kapot.” Is het Groningse bruggenbeleid, met de verkeersdrukte van vandaag de dag, nog van deze tijd?

Door: Robin van Rossum en Bram Koster

 

Ergernis

Gerard Lukassen, eigenaar van en rijinstructeur bij de Groningse rijschool Geluk, zit voor zijn werk uren per dag op de Groningse wegen en ergert zich aan de openstaande bruggen. Per dag moet hij daar gemiddeld een kwartier tot twintig minuten voor stilstaan. Hij stoort zich vooral aan het gemak waarmee de bruggen soms voor een enkel bootje worden geopend. “Om nou voor dat ene plezierjachtje waar maar vier mensen opzitten dat ene brugje open te doen, en dat er dan duizend mensen moeten wachten. Dan is de verhouding een beetje zoek. (…) Soms staat de hele ringweg letterlijk stil omdat er één zo’n bootje doormoet.”

Daarom probeert Lukassen de bruggen zo veel mogelijk te vermijden tijdens zijn rijlessen, maar erg eenvoudig is dat niet. De stad Groningen telt meer dan 70 bruggen. De regelgeving voor wat betreft het openen van die bruggen valt echter niet allemaal onder de gemeente Groningen. Veel bruggen zijn zogenoemde rijksbruggen en worden niet bediend door de gemeente. De belangrijkste vaarroute van recreanten en de bruggen die op die route liggen en worden bediend door de gemeente, zijn te zien op onderstaande kaart.

 

Zoom in klik op de pointers om de gemeentelijke bruggen te zien die op een reguliere vaarroute (rode lijn) liggen van recreanten.

 

Bruggendienstregeling nog van deze tijd?

Veel van die bruggen liggen dus in de drukke binnenstad van Groningen. “Op drukke dagen moeten ze soms wel twee keer per uur open”, vertelt Harry Engel. Hij werkt inmiddels 15 jaar als havenassistent op het Havenkantoor aan de Oosterkade. Engel legt uit dat de bruggen die onder de gemeentelijke regelgeving en bediening vallen, van maandag tot en met zaterdag voor eenieder geopend worden tussen 09.00 en 12.00, 13.00 en 16.00 en 17.30 en 19.00 uur. Vooral in de avondspits kan dat tot lange opstoppingen leiden. “We denken hier wel eens: moeten we de tijden niet oprekken naar 18.00 uur? Ook omdat de brug om 17.30 uur net anderhalf uur is dichtgeweest, dus liggen er veel boten te wachten en staat de brug langer open. Maar ja, dat zijn al oude afspraken met de regiopolitie en de gemeente”, aldus Engel.

De vraag is of het verstandig is om die afgesproken tijden nog steeds te handhaven. Hans Bodewes, 32 jaar werkzaam als brugwachter, ziet dat er tegenwoordig namelijk veel meer verkeer op de weg is dan toen hij begon met werken. “We zitten nu nog voor het echte seizoen, maar straks in de zomer kunnen er wel twaalf boten tegelijk langs varen. De brug kan dan wel ruim vijf minuten open staan.” Inclusief het volledige open- en sluitproces van de brug kan dat het wegverkeer in sommige gevallen bijna tien minuten vertraging opleveren. In de zomerperiode is het weliswaar wat rustiger op de weg, maar ook dan kunnen flinke opstoppingen ontstaan. Het onderstaande versnelde filmpje, dat zelfs is opgenomen buiten de spits, geeft goed aan hoe zo’n opstopping eruit ziet.

 

 

Werkverkeer, brugwachters en vervuiling

Wat kost een open brug in Groningen?

De VRT heeft ooit berekend hoeveel auto’s bij 1 kilometer file op de weg staan. Dat is lastig te bepalen, onder meer door verschil in afstand tussen de auto’s, maar ook of er vrachtwagens en bestelauto’s bijstaan. Zonder rekening te houden met vrachtwagens en bestelauto’s, staan er tussen de 100 en 160 auto’s per kilometer bij een snelweg van 2 tot 3 rijstroken. Bij de Juliabrug zouden er in totaal dus zo’n 800 tot 1280 auto’s staan te wachten als de brug opent.

Volgens cijfers van het CBS uit 2016 bestaat 7 procent van alle Nederlandse voertuigen uit bestelauto’s, en 2 procent uit vrachtvoertuigen, maar ook bussen. In totaal dus 9 procent. Stel – zonder rekening te houden met het feit dat bestelauto’s en vrachtvoertuigen groter zijn dan een auto – dat bij zo’n file 9 procent van alle voertuigen bestaat uit bestelauto’s en vrachtvoertuigen. Dan zou naar het voorbeeld van de file van de Julianabrug tussen de 72 en 115,2 bestelauto’s en vrachtwagens stilstaan. Voor dit voorbeeld gaan we er even vanuit dat dat het werkverkeer is dat per uur betaald wordt.

Volgens het CBS is het gemiddeld uurloon in 2016 22 euro per uur. Als de extra reistijd door een openstaande brug zo’n 10 minuten is, lopen de kosten van het openen van de Julianabrug op van 264 tot 422,40 euro.

Met de toenemende verkeersdrukte nemen ook de kosten van het openen van een brug toe. Er moeten immers meer mensen wachten op de brug en onder die mensen is er ook een aantal aan het werk, denk bijvoorbeeld aan vrachtwagenchauffeurs. De vertraging die zij oplopen kost geld. Hieronder maken we een inschatting voor wat het openen van een grote brug in Groningen kan kosten.

Rijinstructeur Lukassen merkt op dat wanneer bijvoorbeeld de Juliabrug, vlakbij het Julianaplein, open staat, er vaak een file ontstaat op de ringweg die doorloopt tot aan Hoogkerk. Dat is ongeveer vier kilometer. Bovendien staan aan de andere kant van de brug natuurlijk ook auto’s te wachten. Voor het gemak gaan we er nu even vanuit dat daar ook vier kilometer file staat.

“Gewoon geld dat over de balk gesmeten wordt”

Ervan uitgaande dat er in die file tussen de 72 en 115,2 voertuigen staan met mensen die aan het werk zijn, die allemaal 22 euro per uur verdienen, kunnen de kosten voor het openen van de Julianabrug oplopen tot ruim 400 euro (zie ook het kader: Wat kost een open in brug in Groningen?). “Gewoon geld dat over de balk gesmeten wordt, gewoon omdat zeven mensen op een plezierbootje een rondje willen varen. Dan worden het dure rondjes varen”, vindt Gerard Lukassen, die zelf eerder een soortgelijke berekening deed. Als je dan nog bedenkt dat sommige bruggen in Groningen meer dan tien keer per dag open staan, lopen de kosten helemaal hoog op. Dat terwijl er recreanten in Groningen geen bruggeld hoeven te betalen. Het is voor hen gratis om door de stad te varen. Hoewel het steeds minder voorkomt, zijn er nog steeds gemeentes waar je wel bruggeld moet betalen.

Daarnaast moeten voor elke boot of botenreeks die door de stad wil varen, meerdere brugwachters ingezet worden. Ook zij moeten worden betaald. Verder treedt er per keer dat de brug geopend wordt, slijtage op, alsmede aan de voertuigen waarop de brugwachters zich verplaatsen.

Ten slotte zetten niet alle mensen die staan te wachten voor de brug hun motor af. Lukassen doet dat zelfs als rijinstructeur niet altijd. “Is het hartstikke warm dan doe je je airco niet uit, want bak je je auto uit. Is het harstikke koud, dan doe je auto ook niet uit want dan gaat je kachel uit.” Dat betekent ook nog eens extra uitstoot en milieuvervuiling als de brug opent.

 

Geen wiskunde

Nu is bovenstaande berekening geen wiskunde en zijn de uiteindelijke kosten van het openen van een brug van een heleboel factoren afhankelijk. Ook staat er natuurlijk niet voor elke openstaande brug in de binnenstad gelijk vier kilometer file. Wat wel duidelijk wordt, is dat het openen van een brug in deze tijd niet gratis is. Werkende mensen lopen er vertraging door op en die vertraging duurt tegenwoordig langer dan vroeger. Lukassen vindt de bruggendienstregeling dan ook gedateerd. “Dan denk ik: eigenlijk is het niet op de juiste manier zo geregeld. Dan zou je moeten zeggen: ’s morgens voor zeven uur en ’s avonds na zeven uur kan de pleziervaart de stad in en uit, en daartussen moeten de bruggen gesloten blijven, behalve voor de beroepsvaart.”

 

Brugwachter Fokke Spoelstra

We mochten een dienst meelopen met brugwachter Fokke Spoelstra, die net als Hans Bodewes 32 jaar werkt als brugwachter in Groningen. Volgens Spoelstra valt het allemaal wel mee.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.