WK 2018: Waarom doet China niet mee?

Oscar, Hulk, Pellè, Tevez. Allemaal internationale toppers die de afgelopen jaren naar China trokken om daar voor duizelingwekkende bedragen te gaan voetballen. Chinese clubs gaven enorme transferbedragen uit, maar toch is China niet aanwezig op het huidige wereldkampioenschap. Hoe kan het dat een land met zoveel geld, en met een potentieel van 1,3 miljard inwoners niet actief is op het WK in Rusland?

Tekst: Arjan Rienks
Design: William Zijlstra

De Chinezen hebben een schamele traditie wat betreft het wereldkampioenschap voetbal. Slechts één keer deed China mee, in 2002 op het WK in Zuid-Korea. Het toernooi bleek van korte duur. Zonder ook maar één doelpunt te maken werd achtereenvolgens verloren van Costa Rica (2-0), Brazilië (4-0) en Turkije (3-0).

Maar daar gaat in de toekomst verandering in komen. Althans, als het aan Xi Jinping ligt. De president wil van China in de toekomst een voetbalgrootmacht maken en heeft daar veel geld voor over. In 2030 moet het land kanshebber zijn op een wereldtitel. Om dat te realiseren is er een groot voetbalontwikkelingsplan opgesteld dat in 2020 klaar moet zijn (zie illustratie).

 

 

Fred Sengers, China-deskundige, legt uit dat China de behoefte voelt om op het wereldtoneel een grote rol van betekenis te spelen, en volgens hem is voetbal nou eenmaal de belangrijkste sport ter wereld. Garrie van Pinxteren, sinoloog en sinds kort NRC-correspondent China, vertelt dat de matige staat van het Chinese voetbal als een nationale schande wordt gezien; ‘dat een land met zoveel inwoners daarin zo achter blijft, dat kan niet.’

Verandering

Toch heeft het aantrekken van grote internationale toppers er niet voor gezorgd dat de Chinese spelers zich hebben opgetrokken aan hun hogere niveau. Het nationale elftal eindigde teleurstellend vijfde in de kwalificatie richting het huidige WK, nog achter Syrië en Oezbekistan. ‘De Chinezen snappen heel goed dat het voetbal van onderaf moet worden opgebouwd. Maar ze hebben het geduld niet om te wachten tot de huidige generatie jonge spelers volwassen is’, vertelt Sengers over het smijten met geld door de Chinese clubs.

De exorbitante bedragen, zoals die in de zomer van 2016 werden uitgegeven, zijn inmiddels flink teruggelopen, zoals te zien is in de tabel. ‘De Chinese voetbalbond heeft daarna ook een cap gezet op hoeveel buitenlandse spelers een team maximaal mag hebben’, vertelt Sengers. Daarnaast is ook verplicht gesteld dat er een minimum aantal aan jeugdspelers bij de selectie moet zitten.

 

Chinese voetbaltraditie

Volgens van Pinxteren en Sengers kent China geen echte voetbaltraditie. Toch is het niet zo dat voetbal niet populair is bij de Chinezen. Van Pinxteren vertelt dat voetbal al jaren goed bekeken wordt, en dat mensen er vaak midden in de nacht voor opstaan. ‘Het merkwaardige is alleen dat voetbal als kijksport wel populair is maar als doe-sport niet’, voegt Sengers daar aan toe.

Garrie van Pinxteren heeft daar een logische verklaring voor. ‘Er is in China nauwelijks ruimte voor voetbalvelden. En er zijn weinig grasveldjes, in het noorden van China groeit eigenlijk überhaupt geen gras’. Daarom is het lastig om echt te gaan voetballen. Het is precies de reden waarom sporten waar weinig ruimte voor nodig zijn zo populair zijn in China, zoals tafeltennis. Sinds Xi zijn plannen bekend maakte is hier echter al verandering in gekomen.

Toch is voetbal als kijksport dus enorm populair in China, en met name de Europese clubs doen het goed. ‘Ook in het straatbeeld zie je wel Chinezen met shirtjes van Europese clubs’, vertelt Sengers. Het nadeel van wedstrijden in Europa is echter het verschil in tijd. Daar spelen Europese clubs momenteel flink op in. Met het oog op de Aziatische markt werd de Spaanse clásico, Real Madrid –  Barcelona, in december 2017 bijvoorbeeld al om 13:00 uur gespeeld. Zodat de Chinezen niet ‘s nachts uit bed moeten om de wedstrijd te kunnen kijken.

‘Het merkwaardige is alleen dat voetbal als kijksport wel populair is maar als doe-sport niet’

Volgens Sengers kijken Chinezen het liefst naar een kwalitatief goede en spannende competitie. Het voetbal in eigen land is van veel lager niveau en de competitie werd de afgelopen jaren ook nog eens geteisterd door matchfixing en corruptie. ‘De stadions zitten ook niet echt vol, en dat heeft met name met het niveau van de competitie te maken’, denkt Sengers. Hoewel hij ook opmerkt dat de Chinese stadions vaak erg groot zijn.  

Europese trainers

Om het Chinese voetbal van onderaf op te bouwen worden uit alle hoeken van de wereld buitenlandse trainers ingevlogen, met name Europese trainers. Zij moeten de Chinese voetbaltrainers en gymdocenten gaan bijbrengen wat de ‘Europese’  manier van spelen is.

Paul Simonis, trainer van Sparta onder 19, is een aantal keer in China geweest om daar cursussen en demonstratietrainingen te geven. ‘Chinezen zijn van zichzelf vrij nederig en respectvol’, merkt hij. Het cultuurverschil is volgens hem erg groot en dat moet veranderen wil China een grote voetbalmacht worden.

Het verschil met Nederland, zo vertelt Simonis, is dat Chinezen veel gedisciplineerder zijn dan Nederlanders. Nederlandse jongeren worden veel vrijer gelaten. ‘Je merkt dat al bij het begin van een training. Nederlandse jongeren pakken direct een bal en gaan op doel staan rammen, terwijl de Chinese jeugd afwacht wat toegestaan is’.

Chinezen worden hun hele leven verteld wat er gedaan moet worden

‘Wat je mist bij de Chinese pupillen is een stukje brutaliteit, het stellen van kritische vragen. Je mist de nodige tegengas. Het is heel erg van ‘jij bent de expert, dus we horen graag van jou hoe het moet’’, legt Simonis uit. Vincent van Sas is eigenaar van mijnvoetbaltrainer.nl, een bedrijf dat uitlegvideo’s van voetbaltrainingen maakt en daarvoor meerdere malen in China is geweest. Hij beaamt de visie van Simonis. ‘Chinezen worden hun hele leven verteld wat er gedaan moet worden, zelf denken leren ze gewoon niet’, vertelt van Sas.

Terwijl volgens Van Sas het zelf denken juist het belangrijkste is om te kunnen voetballen. ‘Voetbalgogme leer je door continue vrijgelaten te worden’, legt van Sas uit. Chinezen zijn volgens Simonis ook helemaal niet gemeen en spelen nooit op het randje. ‘Kijk naar landen als Uruguay en Colombia op dit WK. Als je ziet wat zij doen om te winnen, dat is ongelooflijk’. De Chinezen zijn volgens Simonis daar niet in thuis.  

2030: China wint het WK

Van Sas en Simonis zijn het beide eens dat een WK-finale voor China in 2030 te vroeg is. ‘Dat kan alleen als ze die cultuuromslag gaan maken’, denkt Simonis. Van Sas wijst op het systeem: ‘Er komen veel trainers van buitenaf die allemaal in een andere taal door elkaar heen lopen te gillen. Met de manier waarop het op dit moment georganiseerd wordt lukt het niet’.

China-deskundige Sengers twijfelt ook of het gaat lukken. ‘Alles kan natuurlijk, maar in kleinere sporten is het makkelijker om progressie te boeken dan in voetbal’, denkt hij. Toch behaalde China bij de Olympische Spelen in Beijing een hoop medailles in sporten waarin het ook geen traditie had. Maar sinoloog van Pinxteren vertelt dat er destijds door de Chinese overheid heel bewust voor sporten is gekozen waarin relatief gemakkelijk medailles behaald konden worden.

Zie hieronder een korte impressie van de transfergekte in China. Klik ‘full screen’ voor de optimale ervaring. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.