Is de Tocht der Tochten te vervangen?

Marathonschaatser Frank Vreugdenhil heeft de dertigste editie van de Alternatieve Elfstedentocht op de Weissensee gewonnen. Sinds 1989 wordt het evenement daar georganiseerd bij gebrek aan natuurijs in Nederland. Maar kan de Tocht der Tochten eigenlijk vervangen worden?

Aart Koopmans organiseerde in 1974 de allereerste Alternatieve Elfstedentocht, toen nog in het Noorse Lillehammer. Na omzwervingen via onder andere Finland en Canada werd de Oostenrijkse Weissensee in 1989 de vaste stek voor de organisatie. Naast de wedstrijd voor marathonschaatsers worden dit jaar tussen 21 januari en 1 februari vier toertochten georganiseerd voor liefhebbers, die op een dag tweehonderd kilometer mogen schaatsen.

Akke Maring was jarenlang betrokken bij de organisatie van het evenement. ‘’Het is een stukje Nederland wat aan het meer neerstrijkt’’, zegt ze. Maring spreekt van een echt ‘familiegevoel’. ‘’Mensen komen vaak terug; ze doen ieder jaar mee. Er is een groot gevoel van saamhorigheid tussen de organisatie, deelnemers en het publiek.’’ De organisatie probeert veel elementen van de originele Elfstedentocht op te nemen in de alternatieve versie. ‘’Het dweilorkest ontbreekt niet. Ook krijgen deelnemers een oorkonde en een kruisje.’’

Volledig een kopie van het origineel is de Alternatieve Elfstedentocht niet. ‘’Op de Weissensee hoeven de deelnemers niet te klunen (lopen op schaatsen, red.), de dorpjes op de route ontbreken en wij hebben ook geen stempelposten.’’ Toch wordt het volgens Maring beleefd als een ‘echte Elfstedentocht’. ‘’Deelnemers leveren toch een prestatie. Tweehonderd kilometer schaatsen voor een kruisje, in barre omstandigheden, dat gebeurt ook echt wel op de Weissensee.’’

Voormalig marathonschaatser Ruud Borst reed zowel de Elfstedentocht als de Alternatieve Elfstedentocht op de Weissensee. In Oostenrijk was hij in 1997 en 2003 de snelste. Hij beleefde de Alternatieve Elfstedentocht een stuk ontspannener. ‘’Je weet toch dat je op een vaste datum tweehonderd kilometer moet rijden. Iedereen is fit en alert op dat moment om goed te rijden. Het is niet helemaal te vergelijken met een Elfstedentocht, want je draait bij de Alternatieve Elfstedentocht lussen op het meer, zonder klunen. Er zijn wel een paar duizend Nederlanders die daar staan te kijken. Dat is wel leuk.’’

Wanneer Borst spreekt over de Elfstedentocht van 1997, waar hij als zesde eindigde, wordt hij opnieuw enthousiast. ‘’Het is een absolute belevenis, harstikke mooi. Dat wil iedereen een keer meegemaakt hebben. Er zijn profs die expres een jaar langer doorgaan, want stel je voor dat je gestopt bent en de Elfstedentocht komt alsnog.’’ Borst betreurt het dat de Elfstedentocht al zoveel jaren niet meer georganiseerd kon worden. ‘’Natuurlijk is dat jammer. Overal staan een hoop mensen, dat doet wel wat met je. Elke generatie schaatsers moet dat een keertje mee hebben gemaakt. Er zijn nu twee of drie generaties die er nooit van geproefd hebben. De tocht leeft alleen in de herinneringen en verhalen van oud-rijders.’’

Evelien Huizenga was in 1986 toeschouwer van de Elfstedentocht. Vanuit Groningen reed ze met een vriendin naar Dokkum. ‘’Het was een ervaring om nooit meer te vergeten. De sfeer was heel erg goed, er stonden enorm veel mensen op het ijs. Er was muziek en geschreeuw en geroep en vooral bij de elf steden. Daar was dan een stempelpost. Het was zo verschrikkelijk leuk en druk. Wat zou ik het leuk voor mijn zonen vinden wanneer zij het een keer mee kunnen maken.’’

Voor Huizenga is de Tocht der Tochten niet te vervangen. ‘’Zo’n schaatstocht is absoluut uniek. Het kan bovendien maar af en toe; het moet echt een hele periode hard vriezen. De opbouwende spanning, de ijsmeesters voor de televisie. Dat is uniek voor Nederland, dat vervang je niet zomaar door een ander evenement.’’ Borst is het daarmee eens. ‘’Maar de Alternatieve Elfstedentocht is wel een heel goed alternatief. De afstand blijft hetzelfde en het gevecht tussen de rijders onderling ook, maar de vormen van de Elfstedentocht krijgt het niet.’’

Krijgen we in Nederland ooit nog een Elfstedentocht of moeten we het met de alternatieven doen? Weervrouw Harma Boer van RTV Noord denkt dat er zeker kans is op een Elfstedentocht. ‘’De volgende tocht komt ieder jaar een jaartje dichterbij. Maar het is de vraag wanneer. In 2012 hadden we tot halverwege februari wateroverlast en vorst, toen waren we er heel dicht bij. Alles is in principe mogelijk.’’

De organisatie van een Elfstedentocht komt volgens Boer dichterbij wanneer het kwik minimaal twee weken tot tien graden onder het vriespunt daalt. Daarvoor zijn onbewolkt weer en een noordoostelijke wind met koude, droge lucht wenselijk. ‘’En dan moet het overdag ook vriezen, daar zit vaak het probleem. Als het 24 uur per dag onder 0 blijft, komt de organisatie van een Elfstedentocht dichterbij.’’ Nog in 2019? Boer: ‘’Alles is mogelijk.’’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.