Kom op, zo erg was het toch niet?

Studenten zijn klaar met intimidatie en discriminatie op de RUG

Nauwelijks vier dagen na de start van het grote lustrumfeest van de Rijksuniversiteit Groningen, omwille van haar 405-jarig bestaan, komt een veertigtal studenten samen in het harmoniegebouw, en beslist niet om feest te vieren. Ze willen een beter universitair beleid tegen discriminatie en intimidatie. “Het thema van het lustrum is inclusiviteit en diversiteit, maar het zijn holle woorden als je er zelf niks mee doet”, vindt de Poolse studente Natalia Pierzschawka (28), de oprichtster van de petitie.

“Ik heb lang gezwegen. Net als sommigen van jullie was ik bang. Bang voor mijn reputatie, bang om anderen te beschadigen, bang om die promotie mis te lopen. Maar mijn zwijgen heeft mij niet beschermd. En jullie zwijgen zal jullie ook niet beschermen”, vertelt Natalia tegen het selecte gezelschap dat komt opdagen voor de eerste vergadering van Hold RUG Accountable.

Zelf werd ze in het verleden verschillende keren slachtoffer van intimidatie en grensoverschrijdend gedrag op de universiteit. Toen ze dit ook bij een vriendin zag gebeuren, was voor haar de maat vol. Met de bijeenkomst woensdagavond wil Natalia mensen uitnodigen om in een veilige omgeving hun eigen ervaringen met discriminatie of intimidatie te delen en samen na te denken over oplossingen, die de RUG vogens haar niet biedt. “Als je zoiets meegemaakt hebt, denk je vaak dat je alleen bent, omdat niemand erover durft te praten, vertelt Kosovara Duraku, studente en mede-oprichtster van het evenement. “Pas als je mensen samenbrengt, hoor je hoe vaak het voorkomt”.

Code of conduct? Nooit gezien.

Een officieel beleid rondom discriminatie en intimidatie is er wel degelijk op de RUG, zoals een code of conduct en een zogeheten zero tolerance beleid, maar het probleem is volgens de aanwezigen van Hold RUG Accountable de manier waarop de universiteit hier invulling aan geeft. “Het is niet genoeg om simpelweg een code of conduct-document te hebben, als je er vervolgens niets mee doet”, aldus Natalia.

Een groot deel van de studenten in de zaal blijkt zo’n code of conduct nog nooit van dichtbij gezien te hebben, om van een verplichting om dit door te nemen nog maar te zwijgen. Ook bij staffleden van de RUG is dat het geval.

Leren waar de grens ligt

En dat is volgens Natalia een groot probleem. “Intimidatie is een ingewikkeld onderwerp en de grenzen zijn bijzonder dun en subjectief. Als je mensen niet leert wat grensoverschrijdend gedrag is, hoe kun je daar als universiteit dan vervolgens consequenties aan verbinden? Je wilt mensen straffen met een zero policy beleid, terwijl ze niet weten wat ze fout doen.”

Andersom leren studenten en personeelsleden op deze manier niet wanneer ze voor zichzelf op zouden moeten komen. “Met je onderbuikgevoel weet je vaak dat iets niet klopt, maar je begint te twijfelen aan jezelf, omdat het vaak wordt weggelachen met “kom op, zo erg was het toch niet?” vertelt Natalia. “We weten niet waarvan we anderen kunnen beschuldigen, omdat we een vertekend beeld hebben van wat discriminatie of intimidatie is. We tolereren veel te veel.”

Wat is intimidatie: een aanraking, een foute grap?

Maar zelfs op een avond als deze blijft het gissen naar wat de groepsleden zelf verstaan onder intimidatie en discriminatie. Een jongen noemt het voorbeeld van het ongewenst aanraken van de schouder van een vrouw, iemand anders heeft het over een ongepaste grap en nog iemand spreekt over het buitensluiten van internationale studenten door docenten, door stug in het Nederlands op mails te reageren.

Het wordt tijdens de bijeenkomst al snel duidelijk dat grensoverschrijdend gedrag niet alleen heel persoonlijk, maar ook behoorlijk contextueel bepaald is. Kun je de universiteit er überhaupt verantwoordelijk voor houden om duidelijke grenzen te stellen, waar iedereen zich in kan vinden?

Les over aanranding

Ja, dat kan, vindt een groot deel van de aanwezigen. Ze wijzen als voorbeeld naar andere universiteiten, waar deze grenzen wel aangeleerd worden aan studenten en personeel. Dat gebeurt vaak in de vorm van lessen of trainingen.

“Aan de universiteit van Texas kregen we als staflid verplicht een online test over seksuele intimidatie en aanranding”, vertelt Laura Baams. Zij werkt nu als promovendus aan de faculteit van Sociale Wetenschappen en is een van de weinige niet-studenten die vanavond aanwezig is. “Natuurlijk is er nog een verschil tussen theorie en praktijk, maar dan begrijp je tenminste beter wat intimidatie inhoudt.”

De Australische rechtenstudent Andrew McKeown studeerde eerder al in Australië en de UK. “We leerden daar verplicht waar de grens ligt en waar je terecht kunt als er iets misgaat.”

”Ik wist niet eens dat zo iemand bestaat!”

Waar je op de RUG terecht kunt als het misgaat? Daarin schiet volgens veel aanwezigen het huidige beleid aan de universiteit ernstig tekort. “Je hoort verhalen, maar niemand weet echt wat je ermee moet”, vertelt Andrew. “De structuur daarvoor ontbreekt volledig aan de RUG. Je bent helemaal op jezelf aangewezen.”

Niet alleen studenten hebben moeite met het vinden van de juiste route tot hulp, als personeelslid herkent ook Baams het probleem. “Zelf wist ik bijvoorbeeld niet dat er een confidential advisor was. Het zou zo simpel moeten zijn.”

De confidential advisor, oftewel de vertrouwenspersoon, het is een hot topic in het plenaire gesprek die avond. “Ik wist niet eens dat zo iemand bestaat!” roept iemand. “Er is maar één vertrouwenspersoon voor de hele universiteit!” roept een ander. “Hoe weten we dat diegene geen banden heeft met de RUG?” Kortom: een hoop vragen, maar weinig antwoorden over wie te spreken wanneer je te maken krijgt met discriminatie of intimidatie en daar anoniem en vertrouwelijk over wilt praten.

Het zegt veel dat studenten dit oplossen

De vergadering op woensdagavond is de eerste stap, die uiteindelijk tot een petitie moet leiden. “Het voordeel van een bijeenkomst als deze is dat we we mensen kunnen vragen: welke oplossingen zien jullie? Zo kunnen we de RUG oplossingen aanreiken die door meer mensen gedeeld worden” zegt Andrew.

Voor hem is de petitie slecht het begin. “Intimidatie en discriminatie kun je niet in een vingerknip kunt oplossen. Het zal altijd blijven voorkomen, maar je moet mensen eraan herinneren en het zo goed mogelijk aanpakken. De RUG heeft daar een grote verantwoordelijkheid in.”

Precies daarom betreurt docent Laura Baams dat niet meer personeelsleden zijn komen opdagen. “Het komt niet alleen bij studenten voor, maar ook bij staffleden, zoals ik. Het zegt veel dat het studenten zijn die hiervoor met oplossingen moeten komen.”


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.