Elke maand een halfbroer of -zus erbij via DNA

Een DNA-test doen om je etniciteit te achterhalen of om (verre) verwanten te vinden: het wordt steeds populairder. Doordat steeds meer mensen zo’n test doen, wordt het ook steeds waarschijnlijker om daadwerkelijk een familielid te vinden.

Het was dinsdagochtend, 9 uur, en ze hadden bij haar thuis afgesproken in Brugge. Jessie Kerkhove en haar halfbroer, van wiens bestaan ze jarenlang niks had afgeweten. “In het begin voelde ik me echt heel ‘awkward’”, vertelt ze. Dat ze hadden afgesproken om samen te ontbijten, kwam haar dan ook goed uit. “Dat was een goed excuus om me een tijdje in de keuken te verstoppen.” Toen alle overeenkomsten tussen de twee duidelijk werden, was de ongemakkelijkheid al snel weg. “We hebben bijvoorbeeld allebei nooit een diploma gehaald omdat we ‘schoolmoe’ waren, terwijl we wel allebei een goed stel hersens hebben.”

De Belgische Jessie Kerkhove (34) kwam er op haar veertiende via via achter dat ze een donorkind was. Ze deed een DNA-test via een commercieel bedrijf en vond op die manier in september 2018 haar halfbroer. Het aantal mensen wereldwijd dat een DNA-test heeft gedaan, neemt al een aantal jaren gestaag toe. In 2017 hadden zo’n 12 miljoen mensen wereldwijd een DNA-test gedaan en volgens onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology groeide dat aantal in 2018 naar 26 miljoen. DNA-testen worden dan ook steeds toegankelijker door de lage prijzen; waar een test een paar jaar geleden nog onbetaalbaar was, koop je tegenwoordig al een test voor zo’n tachtig euro.

Willeke Binnendijk is manager van de Nederlandse tak van MyHeritage, een van de grootste aanbieders van DNA-tests. Het bedrijf werd eind 2016 opgericht en op dit moment zitten er al 4 miljoen mensen wereldwijd in de DNA-database. De populariteit blijft stijgen. “Het wordt natuurlijk ook steeds bekender en bovendien is het alleen een kwestie van zelf DNA afnemen met een wattenstaafje”, zegt ze. “Er komt dus geen bloed bij kijken ofzo.” Hoe meer mensen een test doen, hoe relevanter de uitkomst bovendien wordt. “Dan is de kans namelijk groter dat je daadwerkelijk familieleden vindt.”

Daarnaast achterhalen de tests ook je etnische herkomst. Het DNA wordt dan vergeleken met dat van grote groepen mensen in de database. Daar kan bijvoorbeeld uitkomen dat je onder andere twintig procent Italiaans en vijf procent Centraal-Amerikaans bent. Leuk natuurlijk, en voor veel mensen dan ook al reden genoeg om zo’n DNA-test te doen. Toch moet je dit soort resultaten met een korreltje zout nemen, blijkt uit een onderzoek van het televisieprogramma Radar. Een testpersoon deed een test bij verschillende aanbieders, en de uitkomst was steeds anders. “Dat komt doordat andere bedrijven met een andere referentiedatabase en soms andere algoritmes werken”, legt Binnendijk uit. Ze spreekt dan ook van ‘wetenschap in progress’.

DNA opsturen naar een bedrijf is niet niks, dus hoe zit het eigenlijk met privacy? “Je hoeft je geen zorgen te maken om je privacy, want voordat je zo’n test doet moet je aanvinken waar je precies toestemming voor geeft”, zegt Binnendijk. “Bovendien kun je op elk moment je sample en de resultaten laten verwijderen en verkopen we geen gegevens door.” Bij de Consumentenbond scoort MyHeritage ‘matig’ wat betreft de privacy. De privacyverklaring zou te lang zijn en de website plaatst al advertentiecookies voordat je echt toestemming hebt gegeven. Uit een eerdere test bleek dat MyHeritage aan gebruikers vroeg of zij hun DNA willen delen met onderzoekers buiten het bedrijf, zonder dat de gebruiker deelt in de inkomsten. Dit is inmiddels niet meer het geval.

Dat er een hele wereld schuil gaat achter verwantschapsonderzoeken, blijkt wel uit het fanatisme van de Belgische Kerkhove. Ze zit onder andere in verschillende groepen rondom DNA en genetica op Facebook en is soms wel 7 of 8 uur op een dag bezig met het uitpluizen van haar stamboom. Ook Ivo van Halen (36) houdt zich hier veel mee bezig. Pas op zijn 29e kwam hij er achter dat hij een donorkind was. “Een paar jaar later zag ik op televisie bij Pauw een jongen die sprekend op mij leek. Niet eens zozeer qua uiterlijk, maar vooral in de manier van bewegen”, vertelt van Halen. De jongen vertelde dat zijn moeder naar dezelfde donorkliniek was gegaan als de moeder van Van Halen. “Toen had ik al een heel sterk vermoeden dat dat een halfbroer van mij was.”

Om zijn vermoeden te bevestigen, deed Van Halen een DNA-test. Inmiddels heeft hij maar liefst tachtig halfbroers en -zussen gevonden. “En daar komt denk ik nog wel ongeveer eentje per maand bij”, vertelt hij lachend. “De meesten wisten wel dat ze een donorkind waren, maar er zitten ook mensen tussen die bijvoorbeeld gewoon zo’n test cadeau hadden gekregen voor kerst om voor de lol hun etniciteit te achterhalen. Dat is natuurlijk wel schrikken.”

Kerkhove heeft inmiddels een hele goede band met haar halfbroer opgebouwd. Ook Van Halen heeft goed contact met een aantal van zijn halfbroers en -zussen. “Drie of vier van hen spreek ik wel bijna wekelijks”, zegt hij enthousiast. “Niet allemaal natuurlijk, want dat zijn er nogal veel.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.