Jeukende rode uitslag door een duik in natuurwater

GRONINGEN – Een negatief zwemmersadvies vanwege zwemmersjeuk,
de Hoornse Plas krijgt er ieder jaar eerder mee te maken. Hoewel sommige zwemmers vervelende klachten kunnen krijgen, valt het totaal aantal mee. Ondertussen heeft het wegblijven van badgasten consequenties voor lokale horeca.

Na een avondje zwemmen in de Hoornseplas, werd Meri Cools de volgende dag wakker met allerlei rode jeukende bultjes over haar lichaam. “Het was alsof mijn hele lichaam onder de jeukende muggenbulten zat.” Cools bleek last van zwemmersjeuk te hebben, een fenomeen waar de Hoornseplas al jaren mee te kampen heeft.

Elk jaar duikt zwemmersjeuk weer op bij de Hoornseplas nabij Groningen. Dit wordt gevolgd door een negatief zwemadvies. Volgens Harald Homan van meerschap Paterswolde, de beheerder van het meer, is dit adviesbeleid te zwaar. Mensen worden onnodig afgeschrikt waardoor lokale horeca rondom de recreatiewateren de dupe zijn.

Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door larven van de platworm, die de huid van mensen binnendringen. Hier blijven de larven steken, omdat mensenhuid te sterk is. Vervolgens veroorzaken de dode larven een allergische reactie en dat gaat gepaard met jeukende bultjes.

Doordat het voorjaar steeds warmer wordt, verlaten de larven van de platworm eerder hun gastheer, de waterslak, en komen zo in het water terecht.

Bertjaap Darwinkel, toezichthouder zwemwater van de provincie Groningen, legt uit dat zwemmersjeuk alleen voorkomt in specifieke omstandigheden. Zwemmersjeuk heeft namelijk een leefgebied nodig waar zowel waterplanten, watervogels en zoetwaterslakken voorkomen. De platwormen komen in het water via watervogels en parasiteren op waterslakken die op hun beurt weer goed gedijen in waterplanten.

Darwinkel legt verder uit dat het wegnemen van een van de elementen in dat leefgebied zwemmersjeuk kan inperken of zelfs voorkomen. “Watervogels afschieten kan niet zomaar, maar je kunt wel waterplanten maaien of waterslakken vangen.”

Homan vertelt dat daarom al speciale diensten worden ingezet om met de hand de waterslakken te vangen. “Maar het is duur en daarom niet haalbaar om alle slakken weg te halen.” Maaien is volgens Homan geen oplossing, omdat dit maar een klein deel van de slakken weghaalt. “Aan de oever houden zich de meeste slakken op.”

Zodra er meerdere meldingen van zwemmersjeuk binnenkomen, moet het meerschap een negatief zwemadvies afgeven, zo stelt het beleid. Hierdoor blijven gasten weg bij buitenwateren zoals de Hoornseplas.

Ook Cools geeft gehoor aan dat advies. “Zodra ik hoor dat er een negatief zwemadvies vanwege zwemmersjeuk is, wijk ik uit naar een andere zwemgelegenheid.”

Homan vertelt dat de verschijnselen van zwemmersjeuk erg vervelend zijn. In het ergste geval kun je rekenen op drie dagen jeuk en soms ook hoofdpijn en misselijkheid. Bij jonge kinderen zijn de klachten vooral onaangenaam: zij hebben een sterkere allergische reactie op hun huid, die door jeuken erger wordt. De klachten zijn ook erger bij zwemmers die eerder in aanraking zijn gekomen met de larven van de platworm.

Maar volgens Homan staan de hoeveelheid klachten die binnenkomen niet in verhouding met het aantal bezoekers van de Hoornseplas. “We hebben de afgelopen weken dertig à veertig klachten binnengekregen, terwijl het aantal bezoekers enorm hoog was. Corona leek niet te bestaan.”

Ondertussen loopt de klandizie van de horeca rondom de Hoornseplas enorm terug. Sytze de Vegt is uitbater van een kiosk bij de Hoornseplas en hij heeft de gevolgen van zwemmersjeuk de afgelopen jaren gemerkt. Wanneer er een negatief zwemmersadvies wordt gegeven vanwege zwemmersjeuk, scheelt dat hem 60 tot 80 procent omzet. “Toen het vorig jaar veertig graden was, zou er topdrukte moeten zijn. Nu was het door zwemmersjeuk net een spookstad.”

De Vegt voelt zich de dupe van het “overdreven” adviesbeleid. “Het voorseizoen heeft mijn zaak dit jaar nog gered, maar als die wormenplaag ieder jaar eerder opduikt, dan ga ik het niet redden.”

Homan ziet Duitsland als voorbeeld qua beleid. Daar wordt een bord neergezet met “risico op zwemmersjeuk” en kunnen mensen zelf kiezen of ze willen zwemmen of niet. Volgens Homan worden de ondernemers die afhankelijk zijn van de zwemmers dan ook minder gedupeerd.

Cools kiest er liever voor om het risico niet te nemen. “Ik ga nu mooi zwemmen in de stad bij het Stadsstrand.”

Door Albert Wagenaar en Lieuwe van der Schaaf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.